Dosiego czy do siego?

nowy rok

Pytam nieco zaczepnie, końcoworocznie, choć po rozwiązania dylematów językoznawczych odsyłam do Mądrzejszych.

Uprzedzając: „Słownik Wyrazów Trudnych i Kłopotliwych” zaleca pisownię: „Dosiego roku”. O mitycznej Dosi poczytamy tu i ówdzie, ale summa summarum trudno wnioskować czy/kim/kiedy była. Ci, którzy życzą „do siego roku”, korzystają ze staropolskiej tradycji życzeń, ogólnie oznaczających dotrwanie do nowego roku i przeżycie go w pomyślności i dobrobycie. „Słownik Języka Polskiego” na wszelki wypadek nie zajmuje się „dosiowymi” wyrażeniami w żadnej ze wskazanych pisowni.

Czego jeszcze dawniej życzono?

„Dosie” były niezwykle popularne na starych pocztówkach i na malowniczych rycinach w prasie magazynowej. Na kartach pocztowych sprzed ponad wieku możemy znaleźć przemiłe uchu: „… ślę serdeczne życzenia szczęśliwego rajzerowania przez rok 1907 a przede wszystkiem w zdrowiu …”.

Redakcja „Bluszczu” życzyła patetycznie (bo i takie były czasy) w 1928 roku: „Wszystkim naszym prenumeratorkom, czytelniczkom i przyjaciołom naszego pisma przesyłamy najserdeczniejsze życzenia Noworoczne. Obyśmy jeszcze długie lata mogli spędzić we wspólnej pracy ku dobru Ojczyzny i pożytkowi kobiety polskiej”.

Dziesięć lat później w „Orędowniku Gostyńskim” znajdziemy życzenia: „Najpomyślniejszego Nowego Roku”, a w 1969 roku Jan Kamyczek przypominał: „W zakładzie pracy wszyscy składają sobie życzenia w Sylwestra”.

Wielbicielom folkloru przypadną zapewne do gustu dawne zaśpiewki kolędników. Prawda, że łudząco podobne do dzisiejszych wierszowanych sms-ów?

  • “Na szczęście, na zdrowie na ten Nowy Rok,
    żeby się Wam rodziła kapusta i groch.
    W każdym kątku po dzieciątku,
    A na piecu troje,
    Które będzie najładniejsze
    To będzie moje”.
  • “Byście państwo zdrowi byli zamiast wody winko pili na ten Nowy Rok!”

Jedno jest pewne i niezmienne

Od Nowego Roku oczekujemy zawsze, że będzie „lepszy niż obecny” (ach ta kultura wzrostu). I dla nas, i dla tych, którym składamy życzenia. Stąd wszechobecne w noworocznych życzeniach zjawisko „pomyślności”. Już mały rzut oka na synonimy tego słowa pokazuje jego rozbudowaną wieloznaczność. „Pomyślny” może oznaczać dla każdego co innego, ale zawsze: „po myśli”, czyli tak, jak byśmy sobie tego sami życzyli.

I tego Wam właśnie życzę: aby wszystko szło po Waszej myśli, zgodnie z Waszymi przekonaniami i dobrą wiarą, tak jak sami wybierzecie i tak, aby dla Was było to najlepsze.

Pomyślności w Nowym Roku!

[Na ilustracji jeden z wycinków, zebrany przez Stowarzyszenie Gwara Warszawska, a zapożyczony stąd]

Please follow and like us:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Follow by Email
Facebook
Facebook
LinkedIn